Wielu przedsiębiorców uważa, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych samowolnie ustala podwyżki. To błędne przekonanie, które bardzo często słyszę w rozmowach z właścicielami firm. Mechanizm wyliczania składek wynika z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Wysokość obciążeń jest bezpośrednio powiązana z wskaźnikami gospodarczymi. Kluczowe znaczenie ma prognozowane przeciętne wynagrodzenie miesięczne przyjęte w ustawie budżetowej.
Gdy rosną pensje, automatycznie rośnie podstawa wymiaru składek dla przedsiębiorców. W mojej praktyce księgowej często analizuję ten mechanizm podczas spotkań z klientami. Na przykład przy podstawie wynoszącej 5000 zł sama składka emerytalna o stawce 19,52% wynosi dokładnie 976 zł. Do tego dochodzi składka rentowa w wysokości 8,00% oraz składka chorobowa wynosząca 2,45%. Każdy wzrost przeciętnej płacy o 500 zł podnosi miesięczny koszt ZUS o ponad 150 zł.
Brak wiedzy o tym mechanizmie utrudnia planowanie budżetu firmy na kolejny rok.
Wskaźnik 60 procent przeciętnego wynagrodzenia w praktyce
Dla osób opłacających duży ZUS podstawa wymiaru stanowi dokładnie 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Projekt budżetu państwa powstaje jesienią roku poprzedzającego. Ostateczne kwoty na rok 2027 rząd ogłosi pod koniec 2026 roku. Sam mechanizm kalkulacji pozostaje jednak niezmienny od lat. Warto pamiętać, że podstawa nie zależy od tego, czy firma zarobiła złotówkę, czy 50 000 zł.
Wielu właścicieli mikrofirm jest zaskoczonych brakiem powiązania składek społecznych z dochodem. Pan Tomasz prowadzi warsztat i w słabszym miesiącu wygenerował tylko 2000 zł dochodu. Musiał jednak zapłacić pełne składki społeczne wyliczone od odgórnie ustalonej podstawy. Taki system wymusza na przedsiębiorcach budowanie stałej poduszki finansowej.
Stała kwota składek społecznych to sztywny koszt niezależny od bieżącej rentowności.
Różnice między pełnym ZUS a preferencyjnymi ulgami
Początkujący przedsiębiorcy korzystają z preferencyjnych warunków przez pierwsze lata prowadzenia działalności. Ulga na start zwalnia z opłacania składek społecznych przez pierwsze 6 pełnych miesięcy kalendarzowych. Po tym okresie przedsiębiorca przechodzi na preferencyjny ZUS trwający kolejne 24 miesiące. W tym przypadku podstawa wymiaru wynosi 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Istnieje też program Mały ZUS Plus przeznaczony dla mniejszych podmiotów. Mogą z niego skorzystać firmy, których przychód w poprzednim roku nie przekroczył 120 000 zł. Warunkiem jest także prowadzenie działalności przez co najmniej 60 dni w poprzednim roku kalendarzowym. Pani Anna skorzystała z tego rozwiązania po 2 latach i obniżyła podstawę do 2500 zł. Wizja wyższych składek po zakończeniu ulg wymaga wcześniejszego przeliczenia prognoz. W kwestii wyboru optymalnej ścieżki i rozliczeń warto skonsultować się z doradcą podatkowym.
Składka zdrowotna zależna od formy opodatkowania
W przeciwieństwie do składek społecznych, składka zdrowotna rozliczana jest zupełnie odmiennie. Przedsiębiorcy rozliczający się według skali podatkowej płacą 9% od swojego dochodu. Przy podatku liniowym stawka wynosi 4,9% dochodu miesięcznego. Osoby na ryczałcie płacą kwoty ryczałtowe uzależnione od rocznego przychodu. Progi przychodu na ryczałcie wynoszą odpowiednio do 60 000 zł, do 300 000 zł oraz powyżej 300 000 zł.
Różnice w wyliczeniach bywają bardzo duże w zależności od przyjętego modelu. Przedsiębiorca z dochodem 10 000 zł na skali podatkowej zapłaci 900 zł składki zdrowotnej. Ten sam dochód przy podatku liniowym da składkę zdrowotną w wysokości 490 zł. Ostateczna ocena opłacalności danej formy opodatkowania wymaga dokładnej analizy ze współpracującym doradcą podatkowym.
Ile kosztuje spóźnienie z płatnością i jak uniknąć błędów
Ustawowy termin wpłaty składek ZUS dla osób fizycznych przypada na 20. dzień każdego miesiąca. Przekroczenie tego terminu wiąże się z koniecznością naliczenia odsetek za zwłokę. Zgodnie z art. 24 ust. 1a ustawy o ZUS organ może również nałożyć opłatę dodatkową. Opłata ta wynosi do 100% nieopłaconych składek. Ponadto opóźnienie w opłaceniu składki chorobowej w przeszłości pozbawiało prawa do zasiłku.
Obecnie brak terminowej wpłaty nie powoduje automatycznego wypadnięcia z ubezpieczenia chorobowego. Jednak powstanie zaległości blokuje wypłatę zasiłku chorobowego lub macierzyńskiego do czasu spłaty długu. W mojej pracy spotkałam klienta, który przez zaległość 50 zł stracił wypłatę 3000 zł zasiłku. Regularne weryfikowanie deklaracji DRA i salda w PUE ZUS zapobiega takim stratom.
Potrzebujesz wsparcia w księgowości swojej firmy? Skontaktuj się z biurem KAMA.
Najczęściej zadawane pytania
Do kiedy należy zapłacić składki ZUS za poprzedni miesiąc?
Ustawowy termin płatności składek ZUS dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą przypada na 20. dzień miesiąca za miesiąc poprzedni. Jeżeli ten dzień wypada w dzień wolny od pracy, termin przesuwa się na najbliższy dzień roboczy. Przelew musi zostać zaksięgowany na indywidualnym rachunku składkowym w terminie. W przypadku opóźnienia organ ma prawo naliczyć odsetki za zwłokę. Na podstawie art. 24 ust. 1a ustawy o ZUS grozi także opłata dodatkowa wynosząca do 100% nieopłaconej kwoty składek.
Jak długo można opłacać preferencyjne składki ZUS?
Początkujący przedsiębiorca może korzystać z ulg łącznie przez 30 miesięcy. Pierwszym etapem jest Ulga na start, która trwa 6 pełnych miesięcy kalendarzowych i zwalnia ze składek społecznych. Po niej następuje okres preferencyjnego ZUS opłacanego przez 24 miesiące. W tym czasie podstawa wymiaru składek wynosi 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Po upływie tego czasu można zweryfikować możliwość przejścia na program Mały ZUS Plus pod warunkiem nieprzekroczenia 120 000 zł przychodu.
Ile wynosi składka zdrowotna na podatku liniowym?
Przedsiębiorcy rozliczający się podatkiem liniowym opłacają składkę zdrowotną w wysokości 4,9% osiągniętego dochodu z działalności. Ustawodawca przewidział jednak minimalną wysokość tej składki, której wartość nie może być niższa niż 9% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Oznacza to, że nawet przy braku dochodu lub stracie przedsiębiorca musi zapłacić minimalną kwotę zdrowotną. Dokładne rozliczenie roczne warto wykonać przy wsparciu biura księgowego lub po konsultacji z doradcą podatkowym.
Może Cię zainteresować: Facebook – Biuro KAMA | Doradztwo podatkowe KAMA
